Logopedie

Heesheid

Bij heesheid klinkt de stem niet meer helder. De stem kan schor, krakerig of ruisend klinken. Soms valt de stem gedeeltelijk of zelfs helemaal weg.

Hoe ontstaat heesheid?

Heesheid kan ontstaan wanneer de stemplooien in het strottenhoofd niet goed sluiten of niet op de juiste manier trillen. Dit kan verschillende oorzaken hebben, zoals:

verkeerd of overmatig stemgebruik;
een probleem met het stemorgaan;
spanning of psychische factoren;
een combinatie van meerdere factoren.

Langdurig verkeerd gebruik van de stem kan het weefsel van de stemplooien veranderen. Hierdoor kunnen stemplooiknobbeltjes ontstaan. Deze worden ook wel stembandknobbeltjes genoemd.

Een keel-, neus- en oorarts, ook wel kno-arts genoemd, kan de stemplooien onderzoeken. De arts stelt vast wat de heesheid veroorzaakt en kan een diagnose stellen.

Andere stemklachten

Heesheid kan samengaan met andere klachten, zoals:

te luid of juist te zacht spreken;
spreken op een te hoge toon;
geknepen of gespannen spreken;
een onregelmatige ademhaling;
pijn of irritatie in de keel;
vermoeidheid tijdens of na het spreken.

Heesheid bij kinderen

Bij kinderen ontstaat heesheid vaak door intensief of verkeerd stemgebruik. Denk bijvoorbeeld aan veel schreeuwen of het vaak nadoen van gekke stemmetjes.

Ook kan het stemorgaan van een kind kwetsbaar zijn of minder belastbaar zijn. Hierdoor raakt de stem sneller vermoeid of geïrriteerd.

Heesheid bij volwassenen

Bij volwassenen ontstaan stemklachten vaak wanneer de stem niet op de juiste manier wordt gebruikt. De klachten kunnen vooral optreden wanneer de stem langdurig of intensief wordt belast, bijvoorbeeld bij:

lang achter elkaar spreken;
lesgeven of presenteren;
veel telefoneren;
spreken in een rumoerige omgeving.

Ook bij volwassenen kan het stemorgaan kwetsbaar of minder belastbaar zijn.

Wat doet de logopedist?

Een hese stem kan vaak verbeteren door aandacht te besteden aan de lichaamshouding, ademhaling en het gebruik van de stem.

De logopedist onderzoekt hoe u uw stem gebruikt. Vervolgens leert u technieken waarmee u de stem op een ontspannen en evenwichtige manier kunt gebruiken.

Tijdens de behandeling kan onder andere worden gewerkt aan:

een goede lichaamshouding;
een rustige en regelmatige ademhaling;
ontspannen stemgebruik;
de resonantie en draagkracht van de stem;
een duidelijke uitspraak;
het verminderen van overmatige stembelasting.

Adviezen voor gezond stemgebruik

Adviezen over gezond stemgebruik vormen een belangrijk onderdeel van de behandeling. Zo kan worden gewerkt aan het verminderen van gewoontes die de stem belasten, zoals vaak kuchen of de keel schrapen.

Bij kinderen ligt de nadruk vaak op het afleren van stembelastend gedrag. Voorbeelden hiervan zijn schreeuwen en het veelvuldig nadoen van gekke stemmetjes.

Het doel van de behandeling

Het doel van de behandeling is niet altijd om de stem weer volledig helder te laten klinken. Dit is bijvoorbeeld niet altijd mogelijk wanneer er blijvende afwijkingen of beperkingen van het stemapparaat zijn.

In dat geval leert u de stem zo efficiënt en ontspannen mogelijk te gebruiken. Hierdoor kunnen klachten zoals stemvermoeidheid, keelpijn en irritatie tijdens of na het spreken verminderen of verdwijnen.

Logopedie rond een stemoperatie

Logopedische behandeling kan worden gecombineerd met een stemoperatie. Bij voorkeur vindt de begeleiding zowel vóór als na de operatie plaats.

Voor de operatie helpt de logopedist u om de stem goed voor te bereiden. Na de operatie wordt gewerkt aan een verantwoord herstel en het opbouwen van gezond stemgebruik.

Vergoeding

Onderzoek en behandeling van heesheidsklachten door een logopedist worden meestal vergoed vanuit de basisverzekering. De voorwaarden kunnen per zorgverzekeraar en polis verschillen.