Zwakke stem
Een zwakke stem heeft van nature minder kracht en kan bij inspanning snel hees of vermoeid raken. De mogelijkheden van de stem verschillen van persoon tot persoon. Dit komt doordat het strottenhoofd, ook wel de larynx genoemd, niet bij iedereen hetzelfde is opgebouwd. Er zijn verschillen in grootte, vorm en skeletbouw. Deze verschillen verklaren onder andere waarom mannen- en vrouwenstemmen anders klinken.
De bouw van het strottenhoofd bepaalt voor een belangrijk deel hoeveel kracht en draagvermogen een stem heeft. Iemand met een zwakke stem heeft vaak meer spierkracht en spanning nodig om met een normale luidheid te spreken en dit langere tijd vol te houden. Hierdoor kan de stem overbelast raken of op een verkeerde manier worden gebruikt.
Mogelijke klachten zijn:
- heesheid;
- pijn of irritatie in de keel;
- vermoeidheid tijdens of na het spreken;
- moeite om langere tijd te spreken;
- regelmatig schrapen, kuchen of hoesten.
Keelschrapen, kuchen en hoesten kunnen ontstaan door irritatie van de keel en stembanden. Tegelijkertijd kunnen deze gewoonten de irritatie en stemklachten verder verergeren.
Problemen bij spreken en zingen
Een zwakke stem kan vooral lastig zijn voor mensen met een spreekberoep, zoals leerkrachten, trainers of medewerkers die veel moeten bellen. De stem heeft dan soms onvoldoende draagkracht om boven omgevingsgeluid uit te komen. Ook langdurig spreken of spreken in een grote ruimte kan problemen geven. Daarnaast kan zingen, bijvoorbeeld in een koor, leiden tot vermoeidheid of andere stemklachten.
Wat doet de logopedist?
Wanneer onderzoek door een KNO-arts geen afwijkingen aan de stembanden laat zien, kan de logopedist de stem verder onderzoeken. Daarbij wordt onder andere gekeken naar:
- de toonhoogte;
- de luidheid;
- de draagkracht;
- de ademhaling;
- de manier waarop de stem wordt gebruikt.
Het belangrijkste doel van de behandeling is om de mogelijkheden van de stem zo goed mogelijk te benutten. De behandeling kan bestaan uit:
- oefeningen voor een goede houding tijdens het spreken;
- ontspanningsoefeningen;
- ademhalingsoefeningen;
- stemoefeningen;
- oefeningen voor een duidelijke uitspraak;
- adviezen om de stem zo min mogelijk te belasten.
Ook kunnen stemhygiënische adviezen worden gegeven. Dit zijn praktische adviezen om de stem gezond te gebruiken en overbelasting te voorkomen. Daarnaast kan aandacht worden besteed aan omstandigheden op het werk, zoals de akoestiek van een ruimte, omgevingslawaai en de hoeveelheid die iemand op een dag moet spreken.
Een stem die van nature zwak is, zal door training niet veranderen in een zeer krachtige stem. Wel kan iemand leren om de stem efficiënter en met minder spanning te gebruiken. Hierdoor wordt spreken minder belastend en kunnen de klachten afnemen.
Vergoeding
Onderzoek en behandeling door een logopedist worden doorgaans vergoed vanuit de basisverzekering. De precieze voorwaarden kunnen per zorgverzekeraar en polis verschillen. Ook kan het eigen risico van toepassing zijn. Raadpleeg daarom altijd uw zorgverzekeraar voor de actuele voorwaarden.
